ΔΙΑΛΕΞΤΕ ΔΡΑΣΕΙΣ & ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Ο Andri Snær Magnason μιλά στην Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου!

 Ο Ισλανδός Andri Snær Magnason είναι βραβευμένος συγγραφέας, καλλιτέχνης, ακτιβιστής για το περιβάλλον. Θα μπορούσε κανείς να  πει πως είναι και πολιτικός, αφού ήταν υποψήφιος για τις Προεδρικές εκλογές της χώρας του το 2016! Τα έργα του έχουν  μεταφραστεί σε πάνω από 35 χώρες. Έχει γράψει βιβλία, όπως το Τιμακιστάν, το LoveStar, ή τον Μπλε Πλανήτη, το οποίο ανέβηκε και ως θεατρική παράσταση στην Ελλάδα. Έχει πρωτοστατήσει στον αγώνα κατά της καταστροφής των highlands της Ισλανδίας. Το βιβλίο του «Dreamland – a self-help Manual for a Frightened Nation» έγινε μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, το οποίο συν-σκηνοθέτησε. Ο Magnason έρχεται στην Αθήνα την Παρασκευή 30 Νοεμβρίου, καλεσμένος της Αθήνα 2018–Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με την Πρεσβεία της Ισλανδίας, το Megaron Plus και τις Εκδόσεις Πατάκη για να μιλήσει με θέμα «Γράφοντας για τα παιδιά και τους νέους του ταλαίπωρου πλανήτη μας. Ένα σεντούκι του χρόνου στον μπλε πλανήτη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 7 το βράδυ. Πριν φτάσει στην Αθήνα έδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη εφ’ όλης της ύλη στην Άννα Ρούτση!

Ήσουν πάντα κάτι παραπάνω από συγγραφέας ή καλλιτέχνης. Γι’ αυτό θα ήθελα τη γνώμη σου για το ρόλο των καλλιτεχνών στη σημερινή πολιτική, κοινωνία και περιβάλλον.

Κάθε καλλιτέχνης βρίσκει κανάλια επικοινωίας, αλλά συχνά η εμπειρία του μπορεί να συνεισφέρει σε σημαντικά ζητήματα. Διάβαζα μόλις την έκθεση του IPCC, προσπαθώντας να κατανοήσω τα παγκόσμια ζητήματα της υπερθέρμανσης του πλανήτη και σκεφτόμουν: Δεν υπήρχε κάποιος ποιητής ή συγγραφέας στην ομάδα; Στο Ρέικιαβικ είχαμε έναν ηθοποιό για δήμαρχο, τον Jón Gnarr. Ο κόσμος νόμιζε ότι τρελαθήκαμε, αλλά οι δημιουργοί έχουν συνηθίσει να κάνουν εκπληκτικά πράγματα με ελάχιστο budget! Ένας σκηνοθέτης θεάτρου δουλεύει με ηθοποιούς, μουσικούς, ξυλουργούς, ηλεκτρολόγους, ανθρώπους του μάρκετινγκ, κλπ και δεσμεύεται να αποδώσει σκηνικά το σενάριο σε συγκεκριμένο χρόνο. Πώς μπορεί αυτό να είναι μια λιγότερο χρήσιμη εμπειρία για τη διοίκηση μιας πόλης, από το να είσαι δικηγόρος που δουλεύει μ’ έναν πελάτη κάθε φορά;

 Γράφεις κυρίως για τους  νέους. Γιατί; Ποιος είναι κατά τη γνώμη σου ο καλύτερος τρόπος να τους προσεγγίσεις και να τους κινητοποιήσεις;

Καταρχήν γράφω για νέους, γιατί τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει είναι από συγγραφείς που πράγματι σεβάστηκαν το νεανικό κοινό, όπως η Astrid Lindgren και ο Michael Ende. Τέτοια βιβλία μ’ ενέπνεαν και ήθελα να γράψω κάτι σαν αυτά. Μου παίρνει πολύ χρόνο να το κάνω. Μερικές φορές κρατάω ένα βιβλίο πάνω από ένα χρόνο, γιατί θεωρώ ότι μπορεί να βελτιωθεί. Προσεγγίζω τα παιδιά και τους νέους ουσιαστικά ως ανθρώπινα όντα. Δεν τους φαντάζομαι πολύ διαφορετικούς τώρα απ’ όσο ήμουν εγώ τότε, δεν προσπαθώ ν’ απλοποιήσω τη γλώσσα, ούτε να την περιπλέξω. Μ’ αρέσει να θέτω ζητήματα που σε ταρακουνάνε ή αδύνατα διλήμματα που πρέπει να λυθούν. Και βέβαια, ελπίδα! Και ίσως ένα χοντρό αστείο!

Πού θα επικεντρωθείς στην ομιλία σου στην Αθήνα;

Θα μιλήσω για το πώς η κοινωνία και η γλώσσα μπορούν να διαμορφώσουν το έργο σου. Πώς κάτι που συνέβη στον έξω κόσμο μπορεί να ξεδιπλωθεί σε μια φανταστική ιστορία.  Θα μιλήσω για τις επιρροές μου και πώς οι καιροί μας είναι κατά κάποιο τρόπο μυθολογία, γιατί πολλές δυνάμεις στη γη αλλάζουν με ταχύτητα ανθρώπινη, αντί για γεωλογική. Αυτό ήταν ουσιαστικά η επιρροή για το βιβλίο μου, Τιμακιστάν.

Η Ισλανδία έγινε πιο γνωστή μέσω της κρίσης. Πώς επηρέασε η κρίση της ζωή σας; Το περιβάλλον; Ο τρόπος που η Ισλανδία ξεπέρασε την κρίση θεωρείται ένα πετυχημένο μοντέλο. Είναι, πράγματι;

Είναι δύσκολο να πει κανείς. Ήταν πάντως ενδιαφέρουσα εποχή. Ξαφνικά βρέθηκαν άνθρωποι με πολλά ταλέντα, με νέες ιδέες, startup επιχειρήσεις  ή καινοτόμα έργα, όπως με το νέο Σύνταγμα. Κάναμε μια εθνική συνάντηση, όπου 1000 άτομα, τυχαία επιλεγμένα από το εθνικό μητρώο, κλήθηκαν να μιλήσουν για τις αξίες και το μέλλον. Η παραδοσιακή κουλτούρα της Ισλανδίας βασίζεται σ’ αυτή των γιαγιάδων μας, με τη φτώχεια και τις ελλείψεις και πολλοί επέστρεψαν σ αυτό το μοντέλο – να πλέκεις, να επιδιορθώνεις και να τρως από αυτά που παράγεις. Για το περιβάλλον ήταν καταρχήν θετικό. Αλλά η επιχειρηματικότητα αναπτύχθηκε, ενώ σε αρκετούς τομείς δεν άλλαξαν πολλά, πχ στη λειτουργία των τραπεζών ή την ισότητα. Είχε ενδιαφέρον όμως για τη συγγραφή. Μια τέτοια κρίση επηρεάζει τη γλώσσα, το πώς μιλάμε για τα πράγματα και ξαφνικά τα θεμέλια της κοινωνίας, του συστήματός μας ή των ιδεολογιών τέθηκαν υπό αμφισβήτηση, οπότε έτσι δημιουργήθηκαν πολλά πολιτικά κόμματα που αναζητούσαν νέες πολιτικές. Άλλοι τα κατάφεραν, άλλοι όχι.

Το περιβάλλον και το Σύνταγμα ήταν στην προεκλογική σου ατζέντα κατά τις προεδρικές εκλογές 2016. Έχεις δει πρόοδο έκτοτε; Ποια ήταν η εμπειρία σου από την πολιτική σου ανάμιξη, θα το ξανάκανες;

Βασικά ναι, έγινε κάποια πρόοδος. Είχα περιλάβει στη  ατζέντα μου το εθνικό πάρκο, δηλαδή 40.000 τ. χλμ άγριας φύσης στην Ισλανδία που θα έπρεπε να προστατευτεί ως εθνικό πάρκο, όπως γίνεται τώρα. Όσοι συμμετείχαν στις εκλογές έπρεπε ν’ απαντήσουν αν συμφωνούν με αυτό κι όλοι ήταν θετικοί. Τώρα η κυβέρνηση προχωρά τα διαδικαστικά. Η Ισλανδία θα μπορούσε να είναι παγκόσμιο παράδειγμα για τη συνειδητοποίηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, κάτι που ακόμα προσπαθούμε. Το Σύνταγμα έχει έναν μεγάλο πυρήνα που κρατά το θέμα στην επικαιρότητα, ενώ οι πιο συντηρητικές ομάδες προσπαθούν να το αφήσουν να ξεχαστεί. Αν θα ξαναμπλεκόμουν με την πολιτική; Ίσως  σε 20 χρόνια! Δεν θα άντεχα να μη γράφω για 4 ή για 8 χρόνια. Έχω πολλά σχέδια στο μυαλό μου!

Έχεις πολλές επιρροές από την ισλανδική μυθολογία. Υπάρχουν επιρροές κι από την ελληνική αντίστοιχα;

Βασικά τα έργα μου έχουν πολλές επιρροές από την ελληνική μυθολογία. Στη νουβέλα επιστημονικής φαντασίας LoveStar, μια ιστορία ενός τρελού επιχειρηματία, του Elon Musk, τύπου Steve Jobs, δανείστηκα την ιστορία του βασιλιά Μίδα που ό,τι πιάνει γίνεται χρυσός και καταστρέφονται όλες οι προσωπικές του σχέσεις. Επίσης χρησιμοποίησα την ιδέα του Πλούτου από τον Αριστοφάνη, των ανθρώπων που κόβονται στα δυο από τον Δία και μετά αναζητούν το άλλο τους μισό. Στην ιστορία μου βρίσκουν τον τρόπο να βρουν το άλλο τους μισό μέσω της τεχνολογίας και δημιουργούν μια εταιρεία που λέγεται InLove.

Τι ετοιμάζεις αυτό τον καιρό;

Γράφω ένα βιβλίο για το Χρόνο και το Νερό. Στα επόμενα 100 χρόνια οι υδάτινες πηγές του πλανήτη μας θα αλλάξουν περισσότερο από ποτέ σε τόσο μικρό διάστημα. Παγόβουνα θα λιώσουν, η επιφάνεια της θάλασσας θ’ ανέβει και το PH των ωκεανών θα πέσει σε βαθμό πρωτόγνωρο στα τελευταία 30 εκατομμύρια χρόνια. Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια ζωή. Είναι όπως σας έλεγα, η φύση που αντί για γεωλογική ταχύτητα αποκτά την ανθρώπινη. Εποχές λοιπόν σαν αυτή είναι μυθικές κατά κάποιον τρόπο και ξεπερνούν τη φαντασία και τη γλώσσα μας. Κάνω πολλές αναφορές στη μυθολογία – κουβέντιασα με τον παππού μου, που ήταν γιατρός στη Νέα Υόρκη και εγχείρησε τον Οπενχάιμερ, τον πάτερα της ατομικής βόμβας, τον σύγχρονο Προμηθέα. Γράφω για τις εξερευνήσεις των προγόνων μου στους πάγους, πήρα συνεντεύξεις από πολλούς επιστήμονες και μίλησα δυο φορές με τον Δαλάι Λάμα.

Επισκέπτεσαι την Αθήνα τη χρονιά που έχει ανακηρυχθεί Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου από την UNESCO. Πώς νιώθεις; Έχεις ξαναέρθει εδώ;

Δεν έχω ξαναέρθει στην Ελλάδα. Έφτασα μόνο κοντά στα σύνορα, όταν έκανα ιστιοπλοΐα βόρεια της χώρας στα νησιά της Κροατίας. Πάντα ονειρευόμουν να έρθω στη χώρα σας, το λίκνο του δυτικού πολιτισμού, σκέψης και λογοτεχνίας.

«Η σκοτεινή πλευρά της πράσινης ενέργειας» και «Ένα φοβισμένο έθνος»: Απομονώνω δυο φράσεις από το έργο σας Dreamland και θα ήθελα ένα σχόλιο από εσάς!

Στην Ισλανδία έχουμε ένα όμορφο τοπίο, ποτάμια και καταρράκτες, αλλά μετά το 2000 τα ποτάμια κινδύνευσαν, γιατί η κυβέρνηση θέλησε να κάνει φράγματα και να πουλήσει ενέργεια σε παραγωγούς αλουμινίου. Ήταν μια ζόρικη περίοδος και το πρόβλημα ήταν ότι υπήρχαν πολλοί άνθρωποι που θεωρούσαν ότι δεν είχαμε άλλη επιλογή, ότι ήταν μονόδρομος για τη χώρα προκειμένου να βγουν χρήματα και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Εκεί ήρθε ο παράγοντας Φόβος. Εγώ έγραψα για το πώς είναι δυνατόν, σ’ έναν κόσμο με άπειρες ευκαιρίες, να πουλήσεις σ’ ένα ολόκληρο έθνος την ιδέα ότι μόνο ένα εργοστάσιο αλουμινίου θα σώσει τις ζωές μας! Αυτή λοιπόν ήταν η σκοτεινή πλευρά της πράσινης ενέργειας και η κατασκευή του φράγματος ουσιαστικά υπερθέρμανε την οικονομία μας. Έτσι θυσιάσαμε τη φύση – και την οικονομία μας.

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ
ΏΡΑ
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ